maj
2

Fascynujący językowy kocioł bałkański

Większości z nas znane jest zapewne pojęcie „kocioł bałkański”, określające zazwyczaj skomplikowaną ludzką mozaikę etniczną i kulturową ludów zamieszkujących terytorium półwyspu znajdującego się południowo-wschodniej części Europy. Spośród kwestii kulturowych dla mnie osobiście na pierwszy plan wysuwa się tu niezwykle zawiła sytuacja z językami, których to (łącznie z dialektami) funkcjonuje na Półwyspie Bałkańskim kilkanaście.

Co ciekawe, co jeszcze potęguje skalę zawiłości, do tzw. Bałkańskiej Ligi Językowej nie zalicza się serbski (oprócz jego południowo-wschodnich dialektów), bośniacki, słoweński i chorwacki – występują w niej za to język macedoński, albański, bułgarski i rumuński, a także m.in. język szpaniolski (mowa Żydów bałkańskich) czy język gagauski.  Skomplikowane, prawda?

Owszem, wygląda to trochę jak układanie językowych puzzli o wysoce zaawansowanym poziomie trudności. Ciężko znaleźć klarowne wyjaśnienie historii tego regionu w odniesieniu do języków, ale po dwukrotnej lekturze pewnego artykułu, który chciałbym Wam gorąco polecić, wiele kwestii staje się bardziej zrozumiałych.

Zapraszam zatem do przeczytania eseju Barbary Oczkowej pt. „Wojna języków” [Dekada Literacka, 2000, nr 1 (159)], z którego dowiemy się np. dlaczego wielu ludzi myślało, że istnieje język jugosłowiański, skąd wzięło się zjawisko trójjęzyczności i trójalfabetyczności i jaki wpływ na zmiany językowe na Bałkanach miały tradycje słowianofilstwa i panslawizmu.

Półwysep Bałkański - języki bałkańskieŹródło zdjęcia: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Balkan_topo_pl.jpg&filetimestamp=20091230121556

***

BARBARA OCZKOWA

Wojna języków

Dekada Literacka 2000, nr 1 (159)

Wielość języków i brak szerszej informacji na ich temat sprawiały, że przeciętny Polak często sądził, że w Jugosławii mówiło się językiem „jugosłowiańskim”. Powstanie takiego języka byłoby niewątpliwie spełnieniem marzeń władz byłej Jugosławii, które się jednak nigdy nie ziściły.

W istniejącej do czerwca 1991 r. Federacyjnej Socjalistycznej Republice Jugosławii obowiązywały trzy języki urzędowe: słoweński dla ok. 1 mln 700 tys. ludności słoweńskiej, macedoński – mówiło nim ok. 1 mln. 600 tys. osób oraz serbsko-chorwacki, którym w czterech republikach: Serbii, Chorwacji, Czarnogórze oraz Bośni i Hercegowinie posługiwało się ok. 20 mln. obywateli tych narodowości (dane z lat siedemdziesiątych). Oprócz tego, licznie tu żyjące mniejszości narodowe używały się własnych języków: albańskiego (1.700 tys. mieszkańców!), węgierskiego, cygańskiego, tureckiego, rumuńskiego, bułgarskiego, czeskiego, włoskiego, rosyjskiego i ukraińskiego, tworząc tym samym prawdziwą mozaikę językową.

***

Cały artykuł dostępny jest pod adresem: http://www.dekadaliteracka.pl/?id=3318

|