mar
29

Zabytkowa pisanka w Krakowie

Wyjątkowy zabytek – pisankę z Podhorzec z kamykiem w środku – można podziwiać w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Cenne jajko ma 900 lat i zostało znalezione w 1881 r. w trakcie wykopalisk prowadzonych przez archeologa Teodora Ziemięckiego.

Pisanka-grzechotka z ukraińskich Podchorzec ma 900 lat, 4,9 cm. wysokości oraz średnicę 3,9 cm. Jest wykonana z gliny i została pokryta szkliwem. Archeolodzy przypuszczają, że mogła powstać między końcem XI a początkiem XIII wieku. To wspaniałe jajko jest zdobione na podobieństwo naszych pisanek wielkanocnych – na ciemno-zielone tło naniesiono żółte fastony. 

Radosław Litwoch z Muzeum Archeologicznego w Krakowie
tłumaczy, że tego rodzaju pisanki wytwarzano jako produkt uboczny przy produkcji płytek na podłogi cerkiewne. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy miały coś wspólnego z Wielkanocą, gdyż w XI i XII wieku chrześcijaństwo dopiero się zakorzeniało. Przypuszczalnie jajka takie były dziecięcymi zabawkami o charakterze amuletów – miały odstraszać złe moce, zapewnić zdrowie i szczęście. 

W większości kultur jajo stanowi symbol życia oraz corocznego odradzania się przyrody. Według wierzeń jest źródłem życiodajnej mocy oraz środkiem chroniącym przed złem. Dawniej skorupki wieszano w ogrodach, aby chroniły dom przed czarami, rozrzucano i zakopywano dla odpędzenia szkodników. Z kolei pisanki przechowywano za obrazem, co miało chronić od uderzenia piorunów lub pożarów – dopiero z czasem stały się ozdobą wielkanocnego stołu.

Do tej pory odnaleziono kilkaset podobnych jaj-grzechotek. Znajdowały się m. in. na terenach
białoruskich, ukraińskich, rosyjskich, szwedzkich czy bułgarskich. W Krakowie możemy podziwiać tylko dwa takie zabytki – drugą, podobną pisankę odkryto kilka lat temu przy ul. św. Krzyża. 

Niezwykłą pisankę z Podhorzec będzie można obejrzeć w Muzeum Archeologicznym do końca kwietnia.

Źródło tekstu i grafiki:
http://tvnmeteo.tvn24.pl/informacje/ciekawoski,49/ma-ok-900-lat-niecale-5-cm-i-jest-z-gliny-oto-pisanka-z-podhorzec,81283,1,0.html#jAddPostContainer
|