maj
12

Twórcy zasłużeni dla języka białoruskiego

W XIX wieku na Litwie działali wybitni dwujęzyczni pisarze, którzy nie dają się jednoznacznie sklasyfikować jako Polacy czy Białorusini. Jan Czeczot, Wincenty Dunin-Marcinkiewicz czy Konstanty Kalinowski mieli znaczny wpływ na kształtowanie się języka białoruskiego.

Pod koniec XVII wieku językiem białoruskim posługiwała się głównie ludność wiejska (w tym czasie miejscowa szlachta  uległa silnej polonizacji). Wcześniej tzw. starobiałoruski (czy inaczej język ruski, z którego wywodzą się białoruski i ukraiński) używany był w dokumentach administracyjnych Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był także jednym z pierwszych języków niekanonicznych, na które przetłumaczono Biblię (przekładu dokonał w 1517 r. Franciszek Skaryna).

Jan Czeczot (na zdj.) uznawany jest za jednego z pierwszych etnografów języka białoruskiego. Jego książka Piosnki wieśniacze znad Niemna i Dźwiny opublikowana po raz pierwszy w Wilnie w 1837 r. była pierwszym zbiorem miejscowych pieśni ludowych w języku białoruskim. Czeczot był przyjacielem Adama Mickiewicza i prawdopodobnie wywarł największy wpływ na jego twórczość – nasz wieszcz wykorzystał niektóre ballady Czeczota, nadając im o wiele bardziej doskonałą formę.

Wincenty Dunin-Marcinkiewicz również był pisarzem dwujęzycznym. Tworzył prozę w języku polskim (np. gawędy), a po białorusku – poezję i wiersze o tematyce wiejskiej. Niekiedy pisał również w dwóch językach w obrębie jednego tekstu. Bohaterowie jego utworów w zależności od pochodzenia, przemawiają po polsku lub białorusku.

Konstanty Kalinowski – równie znacząca postać dla polsko-białoruskiej historii i kultury – wydawał pierwszą białoruską gazetę „Myżyckaja Prauda”. W swoich artykułach domagał się zniesienia pańszczyzny, a także walczył o wolność i prawa białoruskich chłopów. Był również znakomitym poetą.

Dzieje języka białoruskiego ukazują, jak skomplikowane – ale i ciekawe – bywały relacje narodowo-językowe w dawnej Europie.

Źródło tekstu i grafiki: http://culture.pl/pl/artykul/jezyki-polski-czyli-w-poszukiwaniu-utraconej-roznorodnosci-europy#bia

|