gru
17

O skomplikowanym języku polskim

Niedawno w „Newsweeku” ukazał się bardzo interesujący wywiad poświęcony polszczyźnie. Profesor Włodzimierz Gruszczyński, wybitny językoznawca ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie wyjaśnia, dlaczego język polski wydaje się cudzoziemcom tak skomplikowany.

Wielu obcokrajowców próbujących nauczyć się polskiego, skarży się, że jest on trudny. Z czego to wynika skomplikowanie polszczyzny? Według profesora Włodzimierza Gruszczyńskiego, Polacy mają tendencję do podtrzymywania dawnych form. Pewne wyjątki językowe utrzymują się już nawet 300 lat! Zazwyczaj wychodzimy z założenia, że skoro nasi przodkowie mówili w określony sposób, to i my powinniśmy tak mówić. A tymczasem język czeski dużo bardziej się uprościł i na przykład około tysiąca lat temu stracił samogłoski nosowe (które polszczyzna traci dopiero teraz).

Co ciekawe, język staropolski – który my próbujemy zrozumieć jako „dawny polski”, był zupełnie innym językiem, którego trzeba się nauczyć (stąd nasze trudności w czytaniu Bogurodzicy czy Kazań świętokrzyskich). Nie umielibyśmy się porozumieć z przodkiem z czasów Mieszka I. To dlatego – jak wyjaśnia prof. Gruszczyński – twórcy znakomitych filmów czy książek historycznych nie posuwali się za daleko w archaizacji. Gdyby bohaterowie mówili ówczesną polszczyzną, widz czy czytelnik niewiele by zrozumieli z ich wypowiedzi. Jednak jako Polacy mielibyśmy dużo większe szanse zrozumienia dawnego języka niż angielski odbiorca. Jak to wytłumaczyć? Języki ewoluują w bardzo różnym tempie – polski zmienia się powoli, tak samo jak litewski czy islandzki. Inaczej jest na przykład z językiem angielskim.

Język polski wydaje się trudny do nauczenia tym, dla których język ojczysty jest radykalnie inny niż nasz. Skandynawowie napotkają spore przeszkody, inaczej niż Czesi czy Rosjanie. W językach skandynawskich zaniknęły przypadki i sposób ich używania w języku polskim nie jest oczywisty np. dla Szwedów.  Podobny problem skandynawscy cudzoziemcy mogą napotkać przy zastosowaniu czasowników dokonanych i niedokonanych, a także m.in. z rodzajami.

Jak pokazują badania, polski zajmuje 26 miejsce na liście najczęściej używanych języków na świecie. Obecnie dla blisko 40 mln użytkowników to język ojczysty. Dużo więcej osób uczy się języka polskiego niż na przykład węgierskiego czy fińskiego. Jednak jak ocenia profesor Gruszczyński, często wystarczą 3-4 lata intensywnej nauki, aby nauczyć się płynnie porozumiewać w danym języku – niezależnie od tego, czy będzie to język polski czy na przykład japoński.

Źródło tekstu i grafiki: http://polska.newsweek.pl/polski-najtrudniejszy-jezyk-swiata-jezykoznawca-odpowiada-newsweek,artykuly,352233,1.html

|